ΜΗΝΙΑΙΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ - ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΟΣΟ ΤΟ ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ

Γράφει ο κ. Ιωάννης Φ. Γκόνος*

Οι άνθρωποι πάντοτε επιθυμούσαν να παραλαμβάνουν ασφαλή προϊόντα και υπηρεσίες. Ο αρχαιότερος κανονισμός στην οικοδομή και τις κατασκευές έχει νομοθετηθεί από το βασιλιά Χαμουραμπί (1792 - 1750 π.Χ.) και ήταν χαραγμένος σε πέτρινη στήλη (που εκτίθεται σήμερα στο μουσείο του Λούβρου).

 

Ο κώδικας του Χαμουραμπί μεταξύ άλλων προέβλεπε:

-         Εάν ένας κατασκευαστής χτίσει μια οικία για κάποιον και δεν την κάνει στέρεη και η οικία που κατασκεύασε καταρρεύσει και προκαλέσει το θάνατο του ιδιοκτήτη της, αυτός ο κατασκευαστής πρέπει να θανατωθεί.

-         Εάν προκαλέσει υλικές ζημιές, πρέπει ο κατασκευαστής να επανορθώσει ό,τι καταστράφηκε, και επειδή δεν έκανε την οικία στέρεη, υποχρεούται να την ξανακατασκευάσει με δικά του έξοδα.

-         Εάν ένας κατασκευαστής κατασκευάσει για κάποιον μια οικία και δεν τηρήσει τους κανονισμούς κατά την ανέγερσή της και πέσει κάποιος τοίχος, ο κατασκευαστής εκείνος πρέπει να τον αποκαταστήσει ενισχυμένο με δικά του έξοδα.

Σήμερα, οι κατασκευαστές προϊόντων που περιλαμβάνονται στις Οδηγίες Νέας Προσέγγισης, είναι οι μοναδικοί υπεύθυνοι για να επισημάνουν το προϊόν τους με τη σήμανση CE και να κάνουν τη Δήλωση Συμμόρφωσης (να δηλώσουν, δηλαδή, τη συμμόρφωση και την τεχνική εναρμόνιση με όλες τις εφαρμοστέες κοινοτικές απαιτήσεις που αφορούν την υγεία και την ασφάλεια του χρήστη και που επιβάλλει η σχετική νομοθεσία). Η σήμανση CE αποτελεί διαβατήριο για την ελεύθερη κυκλοφορία τους στην ευρωπαϊκή αγορά και αφορά όλους τους κατασκευαστές που επιδιώκουν να διακινήσουν τα προϊόντα τους στην κοινοτική αγορά.

Οι βασικές απαιτήσεις ασφάλειας πρέπει να τεκμηριώνονται τεχνικά από τους κατασκευαστές με μια σειρά στοιχείων και διαδικασιών όπως είναι π.χ. ο σχεδιασμός του προϊόντος, η παραγωγική διαδικασία, οι διάφοροι έλεγχοι και δοκιμές που μεσολαβούν κλπ., στοιχεία τα οποία τηρούνται και τίθενται στη διάθεση των αρμόδιων αρχών εποπτείας και ελέγχου όταν ζητηθούν.

Η ευκολότερη τεχνικά λύση της συμμόρφωσης των προϊόντων στις βασικές απαιτήσεις είναι η εφαρμογή των εναρμονισμένων ευρωπαϊκών προτύπων που εκπονούν οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης (CEN, CENELEC & ETSI).

Είναι αποκλειστική ευθύνη του κατασκευαστή να προβεί στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης του προϊόντος του, να δημιουργήσει τον κατάλληλο τεχνικό φάκελο (τεχνική τεκμηρίωση), να εκδώσει τη Δήλωση Συμμόρφωσης ΕΚ και να επιθέσει στο προϊόν τη σήμανση CE. Οι διανομείς οφείλουν να επαληθεύσουν την ύπαρξη και παρουσία της σήμανσης CE και της απαραίτητης τεκμηρίωσης υποστήριξης.

Για να εναρμονίσει τεχνικά ένας κατασκευαστής τα προϊόντα του προς τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας απαιτούνται τα παρακάτω βήματα:

1. Προσδιορισμός των Οδηγών που αφορούν το προϊόν και των εναρμονισμένων προτύπων που εφαρμόζονται για την τεκμηρίωση της συμμόρφωσής του. Χρήσιμες πληροφορίες για τις εφαρμόσιμες Οδηγίες και τα σχετικά εναρμονισμένα πρότυπα, ανάλογα με το είδος του εξοπλισμού και το περιβάλλον στο οποίο θα χρησιμοποιηθεί, παρουσιάζονται στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (https://ec.europa.eu/growth/sectors/). Ειδικότερα στην περίπτωση ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, οι τρεις βασικές ευρωπαϊκές Οδηγίες που έχουν εφαρμογή είναι οι εξής:

α) Low Voltage (LVD) Directive 2014/35/EU: “Ο σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να εξασφαλισθεί ότι το ηλεκτρολογικό υλικό στην αγορά πληροί τις απαιτήσεις που εγγυώνται υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και ασφάλειας των προσώπων, καθώς και των κατοικίδιων ζώων και της ιδιοκτησίας, με ταυτόχρονη κατοχύρωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Η παρούσα Οδηγία εφαρμόζεται στο ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί σε ονομαστική τάση μεταξύ 50 και 1.000 Volt για το εναλλασσόμενο ρεύμα και μεταξύ 75 και 1.500 Volt για το συνεχές ρεύμα”.

β) The Electromagnetic Compatibility (EMC) Directive 2014/30/EU: “Η παρούσα οδηγία διέπει την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα εξοπλισμού. Στόχος της είναι να εξασφαλιστεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μέσω της απαίτησης για συμμόρφωση του εξοπλισμού προς ένα επαρκές επίπεδο ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας”.

γ) Radio Equipment Directive (RED) 2014/53/EU: “Η παρούσα οδηγία θεσπίζει κανονιστικό πλαίσιο για τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά και για τη θέση του σε λειτουργία στην Ένωση”.

Τις παραπάνω βασικές Οδηγίες Συμμόρφωσης συνήθως συνοδεύουν και ειδικότερες Οδηγίες, ανάλογα με το περιβάλλον λειτουργίας του εκάστοτε προϊόντος και τυχόν ειδικότερες απαιτήσεις, όπως είναι οι παρακάτω:

-         Council Directive 93/42/EEC on Medical Devices (MDD) (1993).

-         Measuring instruments Directive (MID) 2014/32/EU.

-         Lifts And Safety Components – 2014/33/EU.

-         Ecodesign – 2009/125 EC.

-         ATEХ 137 – 99/92/EC.

-         Restriction of Hazardous Substances in Electrical and Electronic Equipment.

-         ROHS Directive 2011/65/EU.

 

2. Εξέταση αν απαιτείται η παρέμβαση κοινοποιημένου οργανισμού για ανεξάρτητη αξιολόγηση της συμμόρφωσης του προϊόντος. «Κοινοποιημένοι Οργανισμοί» είναι οργανισμοί που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις καιμπορούν να εγκριθούν για να λειτουργούν ως αναγνωρισμένοι τρίτοι φορείς, για σκοπούς εκτέλεσης της διαδικασίας εκτίμησης της συμμόρφωσης προϊόντων με τις βασικές απαιτήσεις που πρέπει να πληρούν τα προϊόντα αυτά σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες. Για ορισμένες κατηγορίες προϊόντων απαιτείται αξιολόγηση της συμμόρφωσης από κοινοποιημένους οργανισμούς ως προς τις ειδικές τεχνικές απαιτήσεις των εναρμονισμένων προτύπων. Οι συγκεκριμένοι φορείς είναι εξουσιοδοτημένοι από τις εκάστοτε κοινοποιημένες αρχές (υπουργεία κ.ο.κ.) ως προς τις εφαρμόσιμες ευρωπαϊκές Οδηγίες, ενώ έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν και συμβουλευτικές υπηρεσίες σχετικά με τις απαραίτητες διαδικασίες πιστοποίησης.

3. Δοκιμή του προϊόντος και έλεγχος της συμμόρφωσής του. Στην Ευρώπη (συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας) υπάρχουν αξιόπιστα εργαστήρια δοκιμών και μετρήσεων, τα οποία είναι διαπιστευμένα και διαθέτουν υποδομές και εξοπλισμό, ώστε να πραγματοποιούν δοκιμές και μετρήσεις σε προϊόντα σύμφωνες με τα πρότυπα που προβλέπονται στις εναρμονισμένες οδηγίες. Το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ. – www.esyd.gr), ως ο εθνικός οργανισμός διαπίστευσης της Ελλάδας, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις του άρθρου 4 του Κανονισμού (EK) αριθ. 765/2008 όπου κάθε κράτος-μέλος ορίζει έναν και μόνο εθνικό οργανισμό διαπίστευσης, αποτελεί την πιο αξιόπιστη πηγή πληροφοριών σχετικά με τα διαπιστευμένα ελληνικά εργαστήρια. Στην ιστοσελίδα του Ε.ΣΥ.Δ. παρατίθενται για κάθε ένα από αυτά το πεδίο διαπίστευσής τους, το σύνολο δηλαδή των δοκιμών και τα Πρότυπα ως προς τα οποία διαθέτουν την τεκμηριωμένη επάρκεια. Εδώ ο κατασκευαστής μπορεί να επιλέξει –ανάλογα με τις απαιτούμενες Οδηγίες και τα σχετικά εναρμονισμένα Πρότυπα– το κατάλληλο εργαστήριο για να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες δοκιμές συμμόρφωσης.

4. Δημιουργία και διατήρηση της τεχνικής τεκμηρίωσης (τεχνικός φάκελος). H σύνταξη του τεχνικού φακέλου αποτελεί σημαντικό στάδιο της διαδικασίας σήμανσης CE ως προς την τεκμηρίωση της συμμόρφωσής του προϊόντος με τη σχετική νομοθεσία. Η τεκμηρίωση αυτή «προστατεύει» τους κατασκευαστές, καθώς περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη σχεδίαση του προϊόντος και την εξέλιξή του κατά τη διαδικασία παραγωγής, ενώ ταυτόχρονα τεκμηριώνει τις ενέργειές των κατασκευαστών για τη διασφάλιση ότι το προϊόν συνεχίζει να συμμορφώνεται με τις ευρωπαϊκές Οδηγίες. Τα ειδικότερα περιεχόμενα του τεχνικού φακέλου παρουσιάζονται στα σχετικά παραρτήματα των Οδηγιών, ενώ το χρονικό διάστημα για το οποίο ο τεχνικός φάκελος θα πρέπει να παραμείνει διαθέσιμος στις αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών της Ε.Ε. είναι 10 έτη μετά την τελευταία ημερομηνία κατασκευής του προϊόντος.

5. Επίθεση της σήμανσης CE στο προϊόν και Δήλωση Συμμόρφωσης ΕΚ. Στο τελικό αυτό στάδιο της διαδικασίας πιστοποίησης ο κατασκευαστής θα πρέπει να συντάξει και να υπογράψει το νομικό έγγραφο στο οποίο δηλώνει ότι το προϊόν συμμορφώνεται με τις εφαρμόσιμες ευρωπαϊκές Οδηγίες (Δήλωση Συμμόρφωσης ΕΚ). Στόχος της συγκεκριμένης διαδικασίας είναι αφενός να επισημάνει την αναγκαιότητα της πιστοποίησης του εκάστοτε προϊόντος και αφετέρου να δώσει τη δυνατότητα στις ελεγκτικές αρχές να αναγνωρίσουν τον υπεύθυνο για την κυκλοφορία και πιστοποίηση του προϊόντος.

Σημαντικές παρατηρήσεις σχετικά με τη Δήλωση Συμμόρφωσης: «Κατασκευαστής» του προϊόντος δε χαρακτηρίζεται μόνο το πρόσωπο ή η εταιρεία που συναρμολόγησε το προϊόν. Σύμφωνα με την παρ. 26 της απ. αριθ. 768/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Ιουλίου 2008 «Οιοσδήποτε οικονομικός φορέας διαθέτει προϊόν στην αγορά με τη δική του επωνυμία ή εμπορικό σήμα ή τροποποιεί προϊόν κατά τρόπον ώστε να επηρεαστεί η συμμόρφωση με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις, θα πρέπει να θεωρείται ότι είναι ο κατασκευαστής και, ως εκ τούτου, αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις του κατασκευαστή».

Η υπογραφή της Δήλωσης Συμμόρφωσης αποτελεί νομική υποχρέωση του «κατασκευαστή» του προϊόντος και όχι του εργαστηρίου δοκιμών που πραγματοποιήθηκε η πιστοποίηση ή του κοινοποιημένου οργανισμού που αξιολόγησε τη συμμόρφωση.

*Ο κ. Ιωάννης Φ. Γκόνος είναι αναπληρωτής καθηγητής της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

 

 

ΤΕΧΝΙΚΑ

ΥΠΟΣΤΑΘΜΟΙ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ

Οι πίνακες μέσης τάσης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε υποσταθμού μέσης τάσης και διασφαλίζουν τη σωστή διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας σε μετασχηματιστές ισχύος, κινητήρες μέσης τάσης και εσωτερικά...

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ TN-C ΚΑΙ TN-S

Η γείωση αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα μιας σωστής και αξιόπιστης εσωτερικής ηλεκτρικής εγκατάστασης (Ε.Η.Ε.), που εάν δεν έχει σχεδιαστεί, κατασκευαστεί και εγκατασταθεί σωστά, μπορεί να επιφέρει τραγ...

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΙΩΣΕΩΝ TN-C VS TN-S

Η γείωση αποτελεί πολύ σημαντικό τμήμα μιας σωστής και αξιόπιστης εσωτερικής ηλεκτρικής εγκατάστασης, και εάν δεν έχει σχεδιαστεί, κατασκευαστεί και εγκατασταθεί σωστά, μπορεί να επιφέρει τραγικές συν...

Κλείσιμο [X]