ΜΗΝΙΑΙΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ - ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΟΣΟ ΤΟ ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

ΥΠΟΣΤΑΘΜΟΙ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ

Οι πίνακες μέσης τάσης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε υποσταθμού μέσης τάσης και διασφαλίζουν τη σωστή διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας σε μετασχηματιστές ισχύος, κινητήρες μέσης τάσης και εσωτερικά δίκτυα καταναλωτών.

Γράφει η κ. Ελευθερία Πυργιώτη

Σε συνέχεια του άρθρου «Πίνακες χαμηλής τάσης» (τεύχος 315 Μαΐου του περιοδικού "Ηλεκτρολόγος"), όπου έγινε αναφορά στους τρόπους μελέτης και κατασκευής πινάκων χαμηλής τάσης ώστε να λειτουργούν αξιόπιστα και με ασφαλή τρόπο, αναφερόμαστε παρακάτω υποσταθμούς και στους πίνακες μέσης τάσης.

 

ΥΠΟΣΤΑΘΜΟΙ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ

Η τροφοδοσία ενός καταναλωτή γίνεται συνήθως από το δίκτυο της μέσης τάσης (ΜΤ), αν η προβλεπόμενη μέγιστη ισχύς είναι μεγαλύτερη από 135 kVA (για Αθήνα, Θεσσαλονίκη) ή από 250 kVA (για την επαρχία). Η τροφοδοσία γίνεται μέσω ενός υποσταθμού μέσης τάσης, η μελέτη και η κατασκευή του οποίου ποικίλλει ανάλογα με τις καταναλώσεις που πρόκειται να εξυπηρετήσει.

Ο χώρος του υποσταθμού μέσης τάσης αποτελείται από πέντε χώρους, που είναι οι παρακάτω:

1.      Χώρος ΔΕΔΔΗΕ ή άλλου παρόχου.

2.      Χώρος μέσης τάσης.

3.      Χώρος μετασχηματιστών.

4.      Χώρος χαμηλής τάσης.

5.      Χώρος ηλεκτροπαραγωγών ζευγών.

Σε έναν υποσταθμό μέσης τάσης το επιθυμητό ύψος είναι μεγαλύτερο ή ίσο των 5m. Όλες οι πόρτες πρέπει να ανοίγουν προς τα έξω, ενώ το ελεύθερο άνοιγμα μπροστά από τους πίνακες πρέπει να είναι μεγαλύτερο ή ίσο των 1.2m για ελεύθερη πρόσβαση. Κάτω από αυτούς πρέπει να υπάρχει τάφρος βάθους 0,5m για τη διέλευση των καλωδίων, καθώς και επαρκής απόσταση στην πίσω πλευρά για εξαερισμό.

 

ΠΙΝΑΚΕΣ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ

Ο χώρος μέσης τάσης (πεδίο υψηλής τάσης, εικ. 2) και ο χώρος χαμηλής τάσης (πεδίο χαμηλής τάσης, εικ. 4) αποτελούνται από κυψέλες όπου περιέχονται τα διακοπτικά στοιχεία (διακόπτες, αποζεύκτες κλπ.) και οι διατάξεις ελέγχου, μέτρησης και επιτήρησης, για την ασφαλή τροφοδοσία των φορτίων.

Ενδεικτικές εργασίες συντήρησης για πίνακες μέσης τάσης είναι οι παρακάτω:

-         Έλεγχος της σωστής λειτουργίας των διακοπτών μέσης τάσης.

-         Έλεγχος και συντήρηση των επαφών των διακοπτών.

-         Έλεγχος πηνίων εργασίας διακοπτών.

-         Έλεγχος και συντήρηση των επαφών των ασφαλειών.

-         Έλεγχος των ζυγών και συσφίγξεων όπου αυτό απαιτηθεί.

-         Έλεγχος και συντήρηση των μονωτήρων.

-         Έλεγχος μονώσεων πίνακα μέσης τάσης.

-         Έλεγχος της σωστής λειτουργίας των βοηθητικών κυκλωμάτων.

-         Γενικός καθαρισμός του εσωτερικού του πίνακα μέσης τάσης.

-         Έλεγχος ακροκιβωτίων πίνακα μέσης τάσης.

-         Βαθμός προστασίας IP, IEC 60529.

-         Ηλεκτρικές αποστάσεις ασφαλείας και μήκη ερπυσμού.

-         Έλεγχος ποσότητας και ποιότητας υγρού ή αερίου (SF6) (IEC 60156, IEC 60480 & IEC 61634, IEC 60376).

-         Έλεγχος διακοπτών αερίου (SF6) (EN501187).

-         Λίπανση μηχανικών μερών διακόπτη μέσης τάσης.

-         Έλεγχος γειώσεων πίνακα.

-         Έλεγχος έδρασης πίνακα.

-         Έλεγχος προσβολής / προσβασιμότητας (IEC60529).

-         Μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας (IEC 61000, EN 55011, EN55022).

-         Γενικός καθαρισμός του πίνακα μέσης τάσης και περιβάλλοντος χώρου.

Κάθε πίνακας μέσης τάσης σχεδιάζεται και υλοποιείται για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένες ανάγκες, και για το λόγο αυτό είναι και μοναδικός. Παρόλο που το κάθε στοιχείο του πίνακα πρέπει να συνοδεύεται –και συνοδεύεται– από πιστοποιητικά ότι ακολουθεί τις απαιτήσεις των κανονισμών, η τελική διαμόρφωση του πίνακα, λόγω της μοναδικότητάς του, πρέπει να υπόκειται σε πρόσθετους ελέγχους και δοκιμές (αρκετές απ’ τις οποίες προαναφέρθηκαν), ώστε η όλη διάταξη να ικανοποιεί τους κανονισμούς.

Τέτοιες επιπλέον δοκιμές είναι π.χ. έλεγχος αποστάσεων ασφαλείας, καταπόνηση με εναλλασσόμενη τάση 50kV(1min), καταπόνηση με κρουστικές τάσεις κεραυνών θετικής και αρνητικής πολικότητας 95-125-145 kV (1.2/50μs), έλεγχος αύξησης θερμοκρασίας κλπ.

Η εικόνα 4 δείχνει μία κυψέλη πίνακα μέσης τάσης και συγκεκριμένα έναν αποζεύκτη. Όπως φαίνεται, η μπάρα χαλκού που αναχωρεί από τον αριστερό ακροδέκτη αποκλίνει προς τα έξω. Είναι μία κακότεχνη λύση για να αυξηθεί η απόσταση μεταξύ των μπαρών (φάσεων) και να περάσει τη διηλεκτρική δοκιμή σε κρουστική τάση, και παρατίθεται ως παράδειγμα προς αποφυγήν. Ο μελετητής και εν συνεχεία ο κατασκευαστής πρέπει να τηρούν τις απαιτήσεις των κανονισμών (όσον αφορά την τήρηση των αποστάσεων, τον τρόπο στήριξης κλπ.), ώστε να κατασκευάζονται αξιόπιστες και ασφαλείς εγκαταστάσεις.

 

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ

Η παροχή προς το γενικό πίνακα χαμηλής τάσης γίνεται μέσω μετασχηματιστών (Μ/Σ). Για εγκαταστάσεις μεγάλης σπουδαιότητας (π.χ. νοσοκομεία), πρέπει να υπάρχουν εφεδρικοί μετασχηματιστές οι οποίοι να συνδέονται στις ίδιες μπάρες, εκτός αν ο αυτόματος διακόπτης χαμηλής τάσης δεν αντέχει το ρεύμα του τριφασικού βραχυκυκλώματος που μπορεί να δημιουργηθεί από τον παραλληλισμό τους.

Όλες οι γειώσεις (του ουδετέρου κόμβου των μετασχηματιστών, των ηλεκτροπαραγωγών ζευγών, των μεταλλικών μερών του υποσταθμού και της αντικεραυνικής προστασίας) μπορούν να συνδέονται στην ίδια θεμελιακή γείωση του κτιρίου.

Ο χώρος του μετασχηματιστή μπορεί να είναι υπαίθριος (εικ. 5α) ή εσωτερικός (εικ. 5β), ανάλογα με τις προδιαγραφές του.

Η πλειονότητα των μετασχηματιστών είναι τύπου ελαίου, αλλά υπάρχουν και μετασχηματιστές ξηρού τύπου (με σχετική αύξηση της χρήσης τους τα τελευταία χρόνια), καθώς και με μόνωση αερίου SF6.

Όπως θα φανεί και από τους προτεινόμενους ελέγχους, κάθε τύπος μόνωσης έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του:

-         Οι μετασχηματιστές ελαίου είναι οι πλέον δοκιμασμένοι, έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, δυνατότητα αντικατάστασης του ελαίου, καλύτερη ψύξη κλπ. αλλά πιθανή ρύπανση από διαρροή ελαίου.

-         Οι μετασχηματιστές ξηρού τύπου είναι πιο καθαροί, δεν έχουν μεγάλες απαιτήσεις συντήρησης, αλλά εάν προκληθεί η παραμικρή ρωγμή στη στερεά τους μόνωση, χρειάζονται αντικατάσταση.

-         Οι μετασχηματιστές αερίου έχουν μικρότερες διαστάσεις, είναι ακριβότεροι και χρειάζεται μεγάλη προσοχή κατά τη συντήρησή τους (πρέπει να γίνεται σε ελεγχόμενο περιβάλλον και με κατάλληλο εξοπλισμό).

Οι μετασχηματιστές αποτελούν ακριβό και μεγάλης σπουδαιότητας εξοπλισμό ενός υποσταθμού μέσης τάσης, και πιθανή βλάβη τους έχει συνέπεια οικονομικές επιπτώσεις, τεχνικές επιπτώσεις και επικίνδυνες καταστάσεις για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Δημιουργείται λοιπόν ανάγκη λήψης προληπτικών μετρήσεων για την έγκαιρη διάγνωση των βλαβών. Και φυσικά, πριν από κάθε έλεγχο, συντήρηση ή διόρθωση βλάβης, ο μετασχηματιστής απομονώνεται από το ηλεκτρικό δίκτυο.

 

Βλάβες μετασχηματιστών

Ενδεικτικά, παραθέτονται παρακάτω μερικές πιθανές βλάβες, καθώς και σχετικές συμβουλές για τη διόρθωσή τους:

-         Διαρροή λαδιού. Αν αυτή παρουσιάζεται σε σημεία συσφίγξεως, σφίγγουμε τις βίδες ή αντικαθιστούμε τα παρεμβύσματα. Αν παρουσιάζεται σε μεταλλικά σημεία του δοχείου, επικοινωνούμε με τον κατασκευαστή. Πρόκειται για δύσκολη επισκευή.

-         Αύξηση θερμοκρασίας λαδιού. Συνιστάται έλεγχος υπερφόρτωσης, έλεγχος και βελτίωση του εξαερισμού του χώρου, καθώς και έλεγχος του θερμομέτρου.

-         Ενεργοποίηση πλωτήρων του ηλεκτρονόμου Buchholz. Απαιτείται έλεγχος αερίου. Εάν είναι άχρωμο, κάνουμε εξαέρωση και ελέγχουμε την στάθμη λαδιού, και εάν χρειάζεται το συμπληρώνουμε. Εάν είναι χρωματισμένο, τότε έχουμε σπινθήρα στο εσωτερικό του δοχείου. Αν δεν υπάρχει αέριο, τότε καθαρίζουμε τις επαφές του. Εάν έχουμε ενεργοποίηση του κάτω πλωτήρα, τότε έχουμε συνεχή παραγωγή φυσαλίδων από μερικές εκκενώσεις στο εσωτερικό του μετασχηματιστή, και πρέπει να ελέγξουμε τις αντιστάσεις των μονώσεων.

Εργασίες συντήρησης μετασχηματιστών ισχύος (IEC 60076) που πρέπει να γίνονται και στο πεδίο χαμηλής και στο πεδίο υψηλής τάσης είναι ενδεικτικά οι εξής:

-         Έλεγχος στάθμης ελαίου μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος διαρροής ελαίου μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος κατάστασης κελύφους μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος / αντικατάσταση silica gel μετασχηματιστή.

-         Δειγματοληψία ελαίου για έλεγχο διηλεκτρικής αντοχής (IEC 60296, IEC 60156).

-         Έλεγχος και συντήρηση των ακροκιβωτίων των καλωδίων (IEC 60228, IEC 60947).

-         Έλεγχος και συντήρηση των μονωτήρων του μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος θερμοκρασίας.

-         Έλεγχος εξαερισμού του χώρου μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος ελαιολεκάνης για τυχόν διαρροές.

-         Έλεγχος έδρασης μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος μετασχηματιστή ξηρού τύπου (IEC 60276).

-         Εξωτερικός καθαρισμός του μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος / μέτρηση μονώσεων μετασχηματιστή.

-         Έλεγχος / δοκιμή συστημάτων προστασίας μετασχηματιστή.

-         Μέτρηση γειώσεων.

-         Έλεγχοι συσφίγξεων.

-         Μέτρηση αντιστάσεων μετασχηματιστή.

-         Μέτρηση μονώσεων καλωδίων μέσης τάσης.

-         Γενικός καθαρισμός του χώρου του μετασχηματιστή και περιβάλλοντος χώρου.

-         Μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας(EMC).

 

Σε κάθε υποσταθμό μέσης τάσης πρέπει να έχουν πρόσβαση εξουσιοδοτημένα άτομα, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, και να υπάρχει σ’ αυτόν η κατάλληλη σήμανση, καθώς και οδηγίες λειτουργίας και συντήρησης.. Επίσης πρέπει να τηρείται βιβλίο όπου να αναγράφονται παρατηρήσεις μετά από κάθε έλεγχο και συντήρηση, καθώς και οι επεμβάσεις που τυχόν έγιναν. Τα περισσότερα ατυχήματα ή δυστυχήματα οφείλονται σε κακοτεχνίες και αυθαίρετες επεμβάσεις στην ηλεκτρική εγκατάσταση.

Για ένα ασφαλές και αξιόπιστο ηλεκτρικό σύστημα επιβάλλεται η εφαρμογή των αντίστοιχων κανονισμών και προτύπων και η επιμελής κατασκευή και συντήρησή του.

 

 

ΤΕΧΝΙΚΑ

ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ

Πρωταρχικός στόχος του Κανονισμού Πυροπροστασίας Κτιρίων παραμένει η ασφάλεια του κοινού σε περίπτωση εκδήλωσης φωτιάς, η οποία ασφάλεια επιτυγχάνεται γενικά με κατάλληλο σχεδιασμό του κτιρίου και των...

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ

Σύμφωνα με την κοινή υπουργική απόφαση Φ9.2/ΟΙΚ.28425/2008 που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 2604/Β/2008 και όπως αυτό τροποποιήθηκε με το ΦΕΚ 424/Β/2009, για όλους τους εγκατεστημένους ανελκυστήρες η συντήρησ...

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ TN-C ΚΑΙ TN-S

Η γείωση αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα μιας σωστής και αξιόπιστης εσωτερικής ηλεκτρικής εγκατάστασης (Ε.Η.Ε.), που εάν δεν έχει σχεδιαστεί, κατασκευαστεί και εγκατασταθεί σωστά, μπορεί να επιφέρει τραγ...

Κλείσιμο [X]