Ο πρόεδρος του Συλλόγου Οπτικών Ινών Ελλάδος κ. Γιώργος Μοσχονάς γράφει με αφηγηματικό αλλά ρεαλιστικό τρόπο για την καθημερινότητα των μικρών τεχνικών συνεργείων στα έργα οπτικών ινών -από την εργασία στο πεδίο και τις βλάβες, μέχρι τις συμβάσεις, τις πληρωμές και τη γραφειοκρατία- με στόχο να μεταφέρει μια εσωτερική εικόνα του κλάδου μέσα από την εμπειρία ενός μικρού συνεργάτη.
Από τον Γιώργο Μοσχονά*
Ο Νίκος έμαθε τη ζωή του στους δρόμους. Εκεί που ανοίγουν τομές στην άσφαλτο και περνούν σωλήνες κάτω από πεζοδρόμια. Εκεί που φυσάς την ίνα και ενώνεις χιλιόμετρα καλωδιώσεων που κανείς δεν θα δει ποτέ. Χρόνια υπάλληλος σε άλλους με μεροκάματο καθαρό και ευθύνη περιορισμένη στα όρια του κάθε έργου.
Ώσπου πριν πέντε χρόνια τόλμησε. Άνοιξε τη δική του μικρή τεχνική εταιρεία, με δύο τεχνικούς και ένα βαν που χωρούσε μόνο τ’ απαραίτητα εργαλεία, όργανα και υλικά. Πίστεψε πως αν δούλευε σκληρά, θα τα κατάφερνε. Πίστεψε πως η δουλειά και η αξιοπιστία αρκούν.
Κι ύστερα ήρθε η έκρηξη.
Από το 2021 και μετά, η Ελλάδα έσκαβε παντού. Δίκτυα οπτικών ινών άρχισαν να απλώνονται σαν ρίζες ενός αόρατου δέντρου που θα ένωνε πόλεις, χωριά, νησιά. Ανακοινώσεις για ψηφιακή μετάβαση, διαγωνισμοί, υποσχέσεις, ρυθμοί που δεν είχαν ξαναϋπάρξει.
Τα τηλέφωνα άρχισαν να χτυπούν.
«Έχουμε έργα σε όλη την Ελλάδα, Νίκο.»
«Σταθερή ροή.»
«Πληρωμές στην ώρα τους.»
«Θα μεγαλώσουμε μαζί.»
Ο Πάνος ήταν από τους πρώτους που τον πλησίασαν. Δούλευε μέσα σε μία από τις μεγάλες εταιρείες με συμβάσεις σε όλους τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους. Γνωστός, άνθρωπος δικός του. Έβγαιναν κατά καιρούς για καφέ και μοιράζονταν ιστορίες από παλιά έργα.
«Αυτή τη φορά είναι αλλιώς», του είπε. Και στην αρχή, πράγματι, ήταν αλλιώς.
Τα πρώτα τιμολόγια πληρώθηκαν. Ο Νίκος πήρε θάρρος και αγόρασε νέα όργανα. Αναβάθμισε τον εξοπλισμό του. Υποσχέθηκε δουλειά σε δύο νέους τεχνικούς. Σκέφτηκε δεύτερο βαν. Ονειρεύτηκε μια ομάδα που θα μεγάλωνε σταθερά.
Κι έπειτα ήρθαν οι καθυστερήσεις.
«Μικρή εσωτερική δυσκολία.»
«Περιμένουμε εκταμίευση.»
«Την άλλη εβδομάδα σίγουρα.»
Τα τιμολόγια όμως είχαν κοπεί και μαζί τους έτρεχε ο ΦΠΑ. Έτρεχε ο ετήσιος φόρος, έτρεχε και η προκαταβολή 40% για την επόμενη χρονιά. Ο Αναστάσης, ο λογιστής του, του μιλούσε με αριθμούς.
«Το ΦΠΑ πρέπει να αποδοθεί κανονικά.»
«Ο φόρος υπολογίζεται στα τιμολογημένα έσοδα.»
«Η προκαταβολή είναι υποχρεωτική.»
«Μα δεν τα έχω πάρει τα λεφτά», απαντούσε ο Νίκος. Ο Αναστάσης σήκωνε τους ώμους. Δεν έφταιγε εκείνος. Το κράτος δεν ρωτάει αν πληρώθηκες, ρωτάει αν τιμολόγησες. Έτσι λειτουργεί το σύστημα.
Και ο Νίκος πλήρωνε φόρο για χρήματα που υπήρχαν μόνο στα χαρτιά.
Οι εταιρείες που χρωστούσαν δεν ήταν μικρές. Τα ανοίγματά τους ήταν τεράστια. Οφειλές προς συνεργάτες, οφειλές προς το Δημόσιο, υποσχέσεις σε δεκάδες υπεργολάβους. Στην αρχή πλήρωναν. Μετά καθυστερούσαν. Στο τέλος σιωπούσαν.
Ο Πάνος του είπε ένα βράδυ: «Μας κορόιδεψαν κι εμάς.»
Και τότε ο Νίκος κατάλαβε πως το πρόβλημα ήταν ξεκάθαρα στην κορυφή.
Οι νύχτες
Οι μέρες του δεν είχαν πια όρια. Οι βλάβες δεν διάλεγαν ώρα. Το τηλέφωνο χτυπούσε στις δύο τα ξημερώματα.
«Έπεσε η γραμμή.»
«Δεν έχουμε σήμα.»
«Εκτός λειτουργίας ολόκληρο τμήμα.»
Σηκωνόταν αθόρυβα για να μην ξυπνήσει τα παιδιά. Έριχνε μια ματιά στην οικογένεια που κοιμόταν, έπαιρνε το βαν και έβγαινε στον δρόμο. Η Ελλάδα της νύχτας ήταν υγρή και σιωπηλή. Διόδια άδεια, βιομηχανικές ζώνες σκοτεινές, χωριά που κοιμούνταν, σκοτεινά στενά.
Κι εκείνος, σκυμμένος μέσα σε φρεάτια με φακό στο στόμα, προσπαθούσε να συγκολλήσει ίνες λεπτότερες από ανθρώπινη τρίχα. Τα χέρια του πάγωναν τον χειμώνα και έκαιγαν το καλοκαίρι. Το fusion splicer άναβε μέσα στο σκοτάδι και λειτουργούσε σαν μια μικρή πηγή φωτός.
Ήξερε πως πίσω από κάθε βλάβη υπήρχαν ζωές. Επιχειρήσεις που δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν. Παιδιά που διάβαζαν για εξετάσεις. Γιατροί που βασίζονταν στις συνδέσεις.
Κι όμως, εκείνος που κρατούσε ζωντανό αυτό το αόρατο νευρικό σύστημα της χώρας, δεν ήξερε αν θα πληρωθεί για τα έργα που είχε ήδη παραδώσει.
Η γραφειοκρατία
Κάποτε κυνήγησε και επιχορηγήσεις. Έστησε φακέλους ολόκληρους με πιστοποιητικά, υπεύθυνες δηλώσεις, ενημερότητες που έληγαν πριν προλάβει να τις καταθέσει. Πλήρωσε μελέτες, παράβολα, συμβούλους.
Οι προϋποθέσεις άλλαζαν με εγκυκλίους. Ζητούσαν κύκλο εργασιών που μόνο μεγάλες εταιρείες είχαν. Ζητούσαν ίδια κεφάλαια από όσους ακριβώς δεν τα διέθεταν. Ζητούσαν «καθαρή εικόνα», ενώ το ίδιο το σύστημα τον φορολογούσε για ανείσπρακτα ποσά.
Πλατφόρμες που άνοιγαν και έκλειναν. Διορθώσεις. Επανυποβολές.
«Εκκρεμεί έλεγχος.» Και στο τέλος: «Δεν εγκρίνεται.»
Η ανάπτυξη έμοιαζε να ευνοεί τους ήδη δυνατούς, όχι αυτούς που πάλευαν να σταθούν όρθιοι.
Το βάρος
Ο Νίκος έτρεχε σε Κρήτη, Θράκη, Ήπειρο. Έμενε εβδομάδες μακριά. Έτρωγε πρόχειρα. Κοιμόταν λίγες ώρες. Η οικογένεια πίσω περίμενε.
«Λίγο ακόμα», έλεγε.
Τα όνειρα που είχε κάνει για νέο εξοπλισμό, προσλήψεις, οργανωμένη ανάπτυξη μετατρέπονταν σε ερωτήματα επιβίωσης.
Θα πληρωθούν τα δεδουλευμένα;
Θα καλυφθεί ο ΦΠΑ;
Θα αντέξει η εταιρεία;
Τα βράδια μιλούσε με τον παιδικό του φίλο τον Οδυσσέα. Δεν ζητούσε συμβουλές. Ζητούσε χώρο. Κάποιον ν’ ακούει.
Η αντοχή
Κι όμως, υπήρχαν και οι άλλοι. Οι υγιείς εταιρείες. Εκείνες που πλήρωναν στην ώρα τους. Που σέβονταν. Που μιλούσαν καθαρά.
Χάρη σε αυτές ο Νίκος δεν έσπασε.
Από το 2022 μέχρι το 2026 ωρίμασε απότομα. Έχασε την αφέλειά του, αλλά όχι το πάθος του. Έμαθε να ζητά εγγυήσεις και να μετρά το ρίσκο. Να προστατεύει τον εαυτό του, αλλά και τους συνεργάτες του. Μα κάθε φορά που έβλεπε το σήμα να επανέρχεται, κάθε φορά που άκουγε «παίζει», ένιωθε εκείνη τη μικρή νίκη.
Οι οπτικές ίνες δεν φαίνονται, μα ενώνουν. Κι εκείνος, παρά τα χρέη, τους φόρους, τις καθυστερήσεις, τις άυπνες νύχτες, συνέχιζε να ενώνει.
Με πείσμα.
Με αξιοπρέπεια.
Με μια πικρία που δεν έγινε μίσος.
Γιατί ήξερε πως αν λύγιζε, το φως δεν θα έφτανε ποτέ στην άλλη άκρη.
*Ο κ. Γιώργος Μοσχονάς είναι πρόεδρος του Συλλόγου Οπτικών Ινών Ελλάδος.
