Η αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικού δυναμικού στον ευρωπαϊκό ηλεκτρολογικό κλάδο περνά μέσα από την ενίσχυση της γυναικείας εκπροσώπησης, μία πρόκληση που απαιτεί στρατηγικές παρεμβάσεις στην εκπαίδευση, κατάρριψη στερεοτύπων και δημιουργία ενός εργασιακού περιβάλλοντος χωρίς αποκλεισμούς.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα μία εκτεταμένη έλλειψη ηλεκτρολόγων, με τουλάχιστον 16 ευρωπαϊκές χώρες να αναφέρουν ιδιαίτερα σοβαρά κενά. Η κατάσταση αυτή οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως είναι η διαχρονικά αρνητική αντίληψη για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (Vocational Education and Training [VET]), η ανεπαρκής επένδυση στις τεχνικές σχολές και οι δημογραφικές τάσεις, με κυριότερο στοιχείο τη συνταξιοδότηση των παλαιότερων γενεών ηλεκτρολόγων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση Εργοληπτών Ηλεκτρολόγων EuropeOn υποστηρίζει εδώ και καιρό την προώθηση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και την ενίσχυση της ελκυστικότητάς της για τους νέους και όσους επιθυμούν να αλλάξουν καριέρα. Ωστόσο, κάθε συζήτηση για την προσέλκυση νέων ταλέντων αναδεικνύει αναπόφευκτα και ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: την έλλειψη ποικιλομορφίας και την υποεκπροσώπηση των γυναικών στον κλάδο.
Τα στοιχεία
Αν και η εκπροσώπηση των γυναικών στον ηλεκτρολογικό τομέα διαφέρει από χώρα σε χώρα και είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί με ακρίβεια, τα μέλη της EuropeOn κάνουν κάποιες επισημάνσεις. Συγκεκριμένα:
- Η Ένωση Τεχνικών Επιχειρήσεων Ολλανδίας (Techniek Nederland) αναφέρει ότι το ποσοστό των γυναικών στον τεχνικό τομέα αυξήθηκε ελαφρώς από 9% το 2020 σε 11,4% το 2024. Παρότι τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για πρόοδο, το συνολικό ποσοστό παραμένει χαμηλό.
- Η Ομοσπονδία Επαγγελματικών Σωματείων Εγκαταστατών Καταλονίας (FEGiCAT) εκτιμά ότι στον κλάδο των εγκαταστάσεων στην Καταλονία υπάρχουν κατά μέσο όρο από 0,25 έως 0,40 γυναίκες ανά εταιρεία. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε μία γυναίκα για κάθε δύο έως τέσσερις εταιρείες, αν και το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις.
- Η Ένωση Επιχειρήσεων Ηλεκτρολογίας και Συναφών Τεχνολογικών Κλάδων της Νορβηγίας (NHO Elektro) εκτιμά ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το 3% των εργαζομένων σε ηλεκτρολογικές εταιρείες στη χώρα.
- Η Ιρλανδική Ομοσπονδία του Κατασκευαστικού Κλάδου (CIF), στην οποία ανήκει η Ένωση Εργοληπτών Ηλεκτρολόγων Ιρλανδίας (ECA Ireland), επισημαίνει ότι παρόλο που οι γυναίκες αποτελούν το 9% των εργαζομένων στον ευρύτερο κατασκευαστικό κλάδο, μόλις το 1% εργάζεται σε εργοτάξια.
Οι επόμενες γενιές
Αν και δεν μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον, οι τρέχουσες τάσεις στην εκπαίδευση δίνουν σημαντικά μηνύματα. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για την προσέλκυση περισσότερων κοριτσιών και νέων γυναικών, αλλά παρότι σε ορισμένες χώρες υπάρχει αύξηση της συμμετοχής τους σε τεχνικές σπουδές, τα συνολικά ποσοστά παραμένουν χαμηλά. Συγκεκριμένα:
- Η Ένωση Τεχνικών Επιχειρήσεων Δανίας (TEKNIQ) αναφέρει ότι το 2022 μόλις το 3% των νέων μαθητευόμενων στην εκπαίδευση ηλεκτρολόγων στη Δανία είναι γυναίκες.
- Στη Σουηδία, οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% των συμμετεχόντων στην εκπαίδευση ενηλίκων στον ηλεκτρολογικό τομέα, αλλά μόλις το 2-3% των νέων που συμμετέχουν σε προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.
- Στην Καταλονία, οι γυναίκες που συμμετέχουν σε προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελούν το 4,5% στον τομέα ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συστημάτων και το 10% στον τομέα των εγκαταστάσεων και της συντήρησης.
Πρόβλημα διατήρησης
Η προσέλκυση των γυναικών στην τεχνική εκπαίδευση είναι μόνο το πρώτο βήμα. Η διασφάλιση ότι θα ολοκληρώσουν την κατάρτισή τους και θα μεταβούν στην επαγγελματική ζωή είναι εξίσου σημαντική. Αρκετά μέλη της EuropeOn έχουν εντοπίσει μία πρόσθετη πρόκληση: τη διατήρηση του γυναικείου ταλέντου στον κλάδο, κατά τη διάρκεια και μετά τις σπουδές. Ειδικότερα:
- Στην ανάλυσή της η FEGiCAT διαπίστωσε ότι σε ορισμένα βασικά τεχνικά επαγγέλματα, μόνο μία στις πέντε γυναίκες που ξεκινούν την κατάρτιση φτάνουν στην αποφοίτηση.
- Η Ένωση Εργοληπτών Ηλεκτρολόγων Φινλανδίας (STUL) επισημαίνει ότι στη Φινλανδία οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% των σπουδαστών σε ηλεκτρολογικούς τομείς, αλλά η παρουσία τους στην επαγγελματική ζωή είναι πολύ χαμηλότερη από αυτό το ποσοστό.
Δεν υπάρχουν ακόμη αρκετές πληροφορίες για να προσδιοριστεί εάν το ζήτημα της εγκατάλειψης των σπουδών αφορά δυσανάλογα τις γυναίκες ή αν αντανακλά ένα ευρύτερο πρόβλημα διατήρησης στον τομέα των εγκαταστάσεων. Για παράδειγμα, ο δείκτης ECA Electrical Skills Index δείχνει ότι, ενώ το ενδιαφέρον για τις ηλεκτρολογικές σταδιοδρομίες συνεχίζει να αυξάνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο, λιγότεροι από 1 στους 5 εκπαιδευόμενους που εγγράφηκαν σε θεωρητικά ηλεκτρολογικά μαθήματα προχώρησαν σε μαθητεία ή ειδικευμένη απασχόληση κατά την περίοδο 2025 – 2026.
Παράλληλα, διάφορες εκθέσεις υπογραμμίζουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες. Μία από αυτές είναι το υψηλότερο επίπεδο πίεσης που προκύπτει κυρίως από την επιθυμία τους να αποδείξουν την αξία τους σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο.
Για παράδειγμα, πολλές γυναίκες σπουδάστριες αισθάνονται ότι είναι δική τους ευθύνη να καταρρίψουν τις προκαταλήψεις για τις γυναίκες στα τεχνικά επαγγέλματα, γεγονός που οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα στρες και μερικές φορές ακόμη και σε εγκατάλειψη των σπουδών.
Οι δάσκαλοι από την πλευρά τους μπορούν να βοηθήσουν, αποφεύγοντας τόσο την έκφραση αρνητικών προσδοκιών μπροστά σε σπουδάστριες, όσο και τη διατύπωση ερωτήσεων που δεν τίθενται στους άνδρες συναδέλφους τους, όπως για παράδειγμα: «Είσαι σίγουρη ότι μπορείς να το χειριστείς αυτό;».
Πρωτοβουλίες από όλη την Ευρώπη
Τα μέλη της EuropeOn αναπτύσσουν ενεργά πρωτοβουλίες για την προσέλκυση και την υποστήριξη των γυναικών στον ηλεκτρολογικό τομέα:
- Στη Σουηδία, η πρωτοβουλία «Upplyst» που ξεκίνησε το 2017 έχει ως στόχο να γίνει εξίσου φυσικό για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες το να γίνουν ηλεκτρολόγοι.
- Στην Ολλανδία, η Techniek Nederland ξεκίνησε την εκστρατεία «Σε χρειαζόμαστε», η οποία απευθύνεται σε γυναίκες ηλικίας 20 έως 40 ετών που ξεκινούν ή αλλάζουν σταδιοδρομία ή επιστρέφουν στην αγορά εργασίας μετά την ανατροφή των παιδιών τους.
- Στη Δανία, η εκστρατεία «Boss Ladies» στοχεύει να εμπνεύσει περισσότερα κορίτσια και νεαρές γυναίκες να ακολουθήσουν σταδιοδρομία στις εγκαταστάσεις και τις κατασκευές.
- Στη Γερμανία, η πρωτοβουλία «ElektroHeldinnen» («Ηλεκτρολόγοι Ηρωίδες») που παρουσιάστηκε επίσημα στην έκθεση Light + Building στις 8 Μαρτίου 2026, συγκεντρώνει βασικούς φορείς από τον κλάδο για να ενισχύσει την ορατότητα και την αναγνώριση των γυναικών στον τομέα.
Επόμενα βήματα
Η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στον ηλεκτρολογικό τομέα δεν είναι μόνο ζήτημα ισότητας των φύλων· είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και τη διασφάλιση του μέλλοντος του κλάδου.
Παρόλο που ο κλάδος έχει ήδη λάβει μέτρα και έχουν παρατηρηθεί ορισμένες βελτιώσεις, ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς. Συγκεκριμένα:
- Το πρώτο βήμα είναι τα ακριβή δεδομένα, οπότε τα κράτη-μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν επακριβώς το χάσμα μεταξύ των φύλων στον τομέα. Η κατανόηση του πού ακριβώς οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται, θα βοηθήσει στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων πολιτικών και πρωτοβουλιών. Η EuropeOn καλεί και τις ενώσεις-μέλη να συγκεντρώσουν περισσότερα δεδομένα.
- Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η στρατηγική για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση αποτελεί ευκαιρία για την προώθηση της ισότητας. Η EuropeOn έχει ήδη παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η στρατηγική αυτή θα προωθηθεί μέσα από εθνικές και πανευρωπαϊκές καμπάνιες.
- Οι εταιρείες του ηλεκτρολογικού κλάδου διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. Μία στρατηγική προσλήψεων που θα στοχεύει σε γυναίκες εκπαιδευόμενες και υποψήφιες μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διεύρυνση.
- Η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι κρίσιμη. Η EuropeOn έχει ήδη πραγματοποιήσει συζητήσεις για αυτό το θέμα, και θα συνεχίσει να το κάνει για την περαιτέρω συλλογή δεδομένων.
