Η ασφάλεια των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων και οι διαδικασίες ελέγχου είναι ένα πολύ ενδιαφέρον και κρίσιμο πεδίο για την εφαρμοσμένη ηλεκτροτεχνία, τους ηλεκτρολόγους, καθώς και για ολόκληρη την οικονομία και την κοινωνία.
Άρθρο του κ. Χαράλαμπου Γ. Κουτρούλη*
Παρατηρητήριο ηλεκτροπληξιών: Το 2021 έφυγε παίρνοντας μαζί του και τις ζωές 17 συμπολιτών μας από ηλεκτροπληξίες. Αν και όλοι οι θάνατοι είναι τραγικοί, τραγικότερη υπήρξε η θανατηφόρα ηλεκτροπληξία 12χρονου παιδιού στη Ζάκυνθο (τον Αύγουστο), ενώ έπαιζε κρυφτό.
Όπως φαίνεται στην εικόνα 1, ο δρόμος που πρέπει να διανύσουμε ως χώρα για ασφαλέστερες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι ακόμη μακρύς!
Απαιτήσεις ασφάλειας
Οι ηλεκτρολόγοι είναι υποχρεωμένοι να κατασκευάζουν τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις με εγκεκριμένα υλικά (σύμφωνα με όσα ορίζονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 ή στο Πρότυπο ΕΛΟΤ 60364) και να τηρούν απόλυτα τους ισχύοντες κανονισμούς ασφαλείας και τους κανόνες της τέχνης.
Ηλεκτροδότηση κτιρίων και εγκαταστάσεων
Για την ηλεκτροδότηση των εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων (ΕΗΕ) και των υποσταθμών, υποβάλλεται στο Ενιαίο Μητρώο Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (www.j.mp/ilektroskopio-mitroo) υπεύθυνη δήλωση του αδειούχου ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη με την οποία βεβαιώνεται ότι η εγκατάσταση έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς ασφαλείας και παρέχεται εγγύηση για την επί διετία απρόσκοπτη λειτουργία της.
Ο Διαχειριστής του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) ενημερώνεται για την παραπάνω υποβολή και αναλόγως ηλεκτροδοτεί την εγκατάσταση ή τον υποσταθμό. (Παρατήρηση: Μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Μητρώου, οι υπεύθυνες δηλώσεις εγκαταστάτη [ΥΔΕ] υποβάλλονται στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΔΕΔΔΗΕ. Για αυτόνομες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, η ΥΔΕ παραμένει στο αρχείο του ιδιοκτήτη και του ηλεκτρολόγου).
Η ηλεκτρική επιχείρηση είναι υποχρεωμένη να αρνηθεί την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, εάν από την υπεύθυνη δήλωση προκύπτει ότι η υπό ηλεκτροδότηση εγκατάσταση είναι μεγαλύτερης ισχύος ή διαφορετικής κατηγορίας από την άδεια που κατέχει ο κατασκευαστής.
Οι επιχειρήσεις διανομής ηλεκτρισμού δεν δικαιούνται να εξαρτούν τη σύνδεση του ηλεκτρισμού με τα δίκτυά τους και την τροφοδότηση των καταναλωτών από απαιτήσεις ασφαλείας (σε ό,τι αφορά το ηλεκτρολογικό υλικό) αυστηρότερες από εκείνες που προβλέπονται στην ισχύουσα νομοθεσία.
Ηλεκτροδότηση εργοταξίων
Οι ηλεκτρικές επιχειρήσεις υποχρεούνται στην προσωρινή παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, με ανεξάρτητο μετρητή στις νεοαναγειρόμενες οικοδομές και στα εργοτάξια, ευθύς αμέσως υποβληθεί η υπεύθυνη δήλωση του κατασκευαστή ηλεκτρολόγου. Αυτή η προσωρινή παροχή βρίσκεται κάτω από την επίβλεψη και την ευθύνη του ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη που τη ζήτησε.
Δημοσιότητα
Σε τόπους ή χώρους κάθε κατηγορίας στους οποίους εκτελούνται ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι υποχρεωτική η ανάρτηση ενδεικτικής πινακίδας διαστάσεων τουλάχιστον 0,6 x 0,3 τ.μ., πάνω στην οποία αναγράφεται το ονοματεπώνυμο του αδειούχου ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη, ο αριθμός και η ειδικότητα της άδειας, καθώς και η διεύθυνση της έδρας του.
Αποκατάσταση βλαβών και κακοτεχνιών
Οι ηλεκτρολόγοι εγκαταστάτες υποχρεούνται στη χωρίς οποιαδήποτε αμοιβή αποκατάσταση των βλαβών των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων που έχουν κατασκευάσει, εφόσον: α) η βλάβη σημειωθεί εντός διετίας από τη χορήγηση της βεβαίωσης και της υπεύθυνης δήλωσης και β) έχει εκδοθεί αιτιολογημένη απόφαση από την αρμόδια Υπηρεσία της Περιφέρειας με την οποία τους καταλογίζεται ευθύνη.
Όριο ευθύνης ηλεκτρικών επιχειρήσεων
Σε οποιαδήποτε περίπτωση ηλεκτροπληξίας ή φθοράς (ολοκληρωτικής ή μερικής) κάποιας ιδιοκτησίας, η ηλεκτρική επιχείρηση δεν ευθύνεται εάν η φθορά ή η ηλεκτροπληξία προκλήθηκε από την μετά τον ηλεκτρικό μετρητή ηλεκτρική εγκατάσταση.
Έλεγχος ηλεκτρικών εγκαταστάσεων
Κάθε νέα ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται μετά την αποπεράτωσή της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από το χρήστη, ώστε να εξακριβωθεί ότι έχουν τηρηθεί οι απαιτήσεις του εκάστοτε ισχύοντος Κανονισμού. Οι έλεγχοι πρέπει να διεξάγονται από αδειούχους ηλεκτρολόγους οι οποίοι διαθέτουν τα νόμιμα προσόντα για ελέγχους ηλεκτρικών εγκαταστάσεων σύμφωνα με το ΠΔ 108/2013.
Ο έλεγχος των εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων πρέπει να διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού που ίσχυε κατά το χρόνο εκτέλεσής τους, με τη διαδικασία και τα έντυπα (πρωτόκολλα ελέγχου κλπ.) που προβλέπονται από την υπουργική απόφαση 101195/2021 (νέα ΥΔΕ, ΦΕΚ 4654Β/8-10-2021).
Έλεγχος από κρατικές υπηρεσίες
Για την προστασία των συμφερόντων των αποδεκτών των υπηρεσιών που παρέχονται από τους ηλεκτρολόγους, οι τελευταίοι ελέγχονται για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν.3982/2011. Οι έλεγχοι διενεργούνται είτε αυτεπάγγελτα, είτε κατά την εξέταση καταγγελιών από αποδέκτες υπηρεσιών, είτε ύστερα από ατύχημα, από την αρμόδια Υπηρεσία της Περιφέρειας στην οποία παρασχέθηκε η ελεγχόμενη υπηρεσία.
Σε περίπτωση που οι ιδιοκτήτες ή οι ένοικοι δεν επιτρέψουν τη διενέργεια του ελέγχου, το παρεχόμενο ρεύμα διακόπτεται μετά από έγγραφη ειδοποίηση της ηλεκτρικής επιχείρησης. Το ρεύμα επαναχορηγείται μετά την πραγματοποίηση του ελέγχου και εφόσον η ελεγχθείσα ηλεκτρική εγκατάσταση είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της νομοθεσίας.
Ευθύνη ελέγχου από τους ιδιοκτήτες των ΕΗΕ
Οι ιδιοκτήτες είναι υποχρεωμένοι να ελέγχουν τις ΕΗΕ πριν την λήξη του χρόνου επανελέγχου που ορίζει η ΥΔΕ. Ο επανέλεγχος διενεργείται από ηλεκτρολόγους εγκαταστάτες που διαθέτουν αντίστοιχη άδεια, όπως και οι αρχικοί κατασκευαστές. Οι ηλεκτρολόγοι εγκαταστάτες, μετά τον επιτυχή έλεγχο της εγκατάστασης, υποβάλλουν βεβαίωση και υπεύθυνη δήλωση και έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις και παρέχουν τις ίδιες εγγυήσεις όπως ο αρχικός κατασκευαστής.
Σε περίπτωση που παρέλθουν άπρακτα τα χρονικά διαστήματα επανελέγχου, οι ηλεκτρικές επιχειρήσεις εντέλλονται εγγράφως τον επανέλεγχο των ΕΗΕ και την υποβολή της σχετικής υπεύθυνης δήλωσης εντός προθεσμίας έξι μηνών. Αν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, το ηλεκτρικό ρεύμα διακόπτεται.
*Ο κ. Χαράλαμπος Γ. Κουτρούλης είναι διπλωματούχος ηλεκτρολόγος μηχανικός, MSc, διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου. (Προτάσεις και σχόλια των συναδέλφων στα σχετικά θέματα είναι ευπρόσδεκτα στην ηλεκτρονική διεύθυνση: ilektroskopio@koutroulis.gr).
