EuropeOn: Οι εργολήπτες ηλεκτρολόγοι στην πρώτη γραμμή της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Εργοληπτών Ηλεκτρολόγων EuropeOn δημοσίευσε το πρώτο της ενημερωτικό σημείωμα για το ρόλο των εργοληπτών ηλεκτρολόγων στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, με τίτλο «Από τα δίκτυα έως τα σπίτια: Οι εργολήπτες ηλεκτρολόγοι στην πρώτη γραμμή της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης – Μια ανθεκτική Ευρώπη με ηλεκτρικές εγκαταστάσεις ανθεκτικές σε κρίσεις».

Με περισσότερους από 2,7 εκατομμύρια επαγγελματίες που εργάζονται σε 420.000 επιχειρήσεις (κυρίως μικρομεσαίες), οι εργολήπτες ηλεκτρολόγοι σχεδιάζουν, εγκαθιστούν και συντηρούν τις ηλεκτρικές και ψηφιακές εγκαταστάσεις που διατηρούν την Ευρώπη σε λειτουργία, ακόμη και σε περιόδους κρίσης.

Όπως σημειώνει η EuropeOn, η ενέργεια είναι πολύ περισσότερα από ένα απλό αγαθό· αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας μας και βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Οποιαδήποτε διαταραχή, είτε κακόβουλη είτε τυχαία, μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες τόσο για την κοινωνία όσο και για την οικονομία. Τα πρόσφατα γεγονότα, από το μπλακάουτ στην Ιβηρική χερσόνησο έως τις επαναλαμβανόμενες επιθέσεις στο ενεργειακό σύστημα της Ουκρανίας, ανέδειξαν τον στρατηγικό χαρακτήρα της ενέργειας.

Το παρόν ενημερωτικό σημείωμα υπογραμμίζει ότι η ανθεκτικότητα δεν μπορεί να περιορίζεται στο δίκτυο· πρέπει να επεκτείνεται έως τις εγκαταστάσεις που διασφαλίζουν ότι τα νοσοκομεία λειτουργούν, οι δημόσιες υπηρεσίες είναι ενεργές, τα εργοστάσια είναι παραγωγικά και τα νοικοκυριά έχουν ρεύμα.

Η συμβολή του κλάδου στην ενεργειακή ασφάλεια

Η EuropeOn χαρτογράφησε τη σημερινή αλλά και τη δυνητική συμβολή του κλάδου στην ενεργειακή ασφάλεια. Οι εργολήπτες ηλεκτρολόγοι διαδραματίζουν καθοριστικό –και συχνά υποτιμημένο– ρόλο στην ανθεκτικότητα της Ευρώπης, καθώς:

• Συμβουλεύουν τους καταναλωτές και υλοποιούν την ενεργειακή μετάβαση μέσω του εξηλεκτρισμού, της ψηφιοποίησης, της αποκέντρωσης των ενεργειακών συστημάτων και της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Αναπτύσσουν, συντηρούν και επεκτείνουν τα ηλεκτρικά δίκτυα και άλλες υποδομές (τηλεπικοινωνιών, IT, μεταφορών). Παράλληλα, συμμετέχουν στη διαδικασία τυποποίησης, με στόχο τη διασφάλιση οικονομικά αποδοτικών και υψηλής ποιότητας προτύπων εγκατάστασης.
• Εκπαιδεύουν και απασχολούν εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό σε όλη την Ευρώπη. Προσελκύουν εκατομμύρια εργαζομένων και τους εκπαιδεύουν σε διαρκώς εξελισσόμενες τεχνολογίες, με γνώμονα και τις νέες απειλές ασφάλειας.
• Συμβάλλουν στην ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης με ασφαλή τρόπο, κατασκευάζοντας ψηφιακές υποδομές που διασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα, την υψηλή ποιότητα και τη συνδεσιμότητα με υψηλές ταχύτητες. Επιπλέον, εγκαθιστούν και συντηρούν υποδομές που συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας και ανθεκτικότητας και παρέχουν συμβουλές στους τελικούς χρήστες γι’ αυτά τα ζητήματα.
• Ανταποκρίνονται άμεσα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και επιχειρησιακής υποστήριξης, καθώς έχουν τη δυνατότητα άμεσης επιτόπιας παρέμβασης χάρη στις 420.000 εταιρείες που είναι εξαπλωμένες σε όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια. Παράλληλα, παρέχουν συμβουλές στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στους εμπλεκόμενους φορείς σχετικά με την ετοιμότητα έναντι κινδύνων, με τα σχέδια έκτακτης ανάγκης και την ανάκαμψη από κρίσεις.

Οι προτάσεις της EuropeOn

Η EuropeOn έχει διαμορφώσει αρχικές προτάσεις πολιτικής για τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς χάραξης πολιτικής, οι οποίες θα εξειδικευτούν και θα επεκταθούν καθώς προχωρά η σχετική ανάλυση. Μερικές από τις προτάσεις και τις εξειδικεύσεις τους είναι οι εξής:

1. Βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω επιτάχυνσης του εξηλεκτρισμού και της συνέχειας πολιτικών της ΕΕ:

• Πλήρης και έγκαιρη εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal), χωρίς μείωση των συμφωνημένων στόχων.
• Προτεραιοποίηση του εξηλεκτρισμού και των ανθεκτικών υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών στο πλαίσιο του 1,5% των επενδύσεων που σχετίζονται με την άμυνα, όπως ορίζεται στη Διακήρυξη της Συνόδου του ΝΑΤΟ στη Χάγη (Ιούνιος 2025).

2. Ένταξη του κλάδου των εργοληπτών ηλεκτρολόγων στο σχεδιασμό για την ετοιμότητα έναντι κινδύνου:

• Συμμετοχή εκπροσώπων του κλάδου στις διαβουλεύσεις για την ετοιμότητα έναντι κινδύνου, π.χ. στο Άρθρο 10 και στο Παράρτημα του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/941. Ενίσχυση της συστημικής συνεργασίας δημόσιου – ιδιωτικού τομέα, όπως συμβαίνει με τον Φινλανδικό Οργανισμό Εφοδιασμού Έκτακτης Ανάγκης.
• Παροχή της απαραίτητης επιχειρησιακής υποστήριξης στους ηλεκτρολόγους εγκαταστάτες που εργάζονται σε κρίσιμες υποδομές.

3. Αντιμετώπιση ελλείψεων σε ανθρώπινο δυναμικό και δεξιότητες για ενίσχυση της ετοιμότητας:

• Η διαθεσιμότητα του εργατικού δυναμικού πρέπει να εντάσσεται σε όλες τις αξιολογήσεις ετοιμότητας έναντι κινδύνου, με επακόλουθα διορθωτικά μέτρα.
• Ενεργή προώθηση των τεχνικών επαγγελμάτων και της εκπαίδευσης μέσω εκστρατειών ευρείας κλίμακας, επικαιροποιημένων προγραμμάτων κατάρτισης και στοχευμένων οικονομικών κινήτρων.

4. Περιορισμός των απειλών κυβερνοασφάλειας σε όλη την ενεργειακή αλυσίδα αξίας:

• Υποστήριξη των κοινωνικών εταίρων για την επέκταση της εκπαίδευσης σε θέματα κυβερνοασφάλειας για εγκαταστάτες.
• Διερεύνηση κινδύνων πιθανής απομακρυσμένης διαχείρισης (clean) τεχνολογιών από μη ευρωπαϊκές οντότητες.

5. Ενεργοποίηση «απομονωμένης λειτουργίας» (island mode):

• Ανάπτυξη ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για ανθεκτικό σχεδιασμό και ελάχιστες λειτουργικές απαιτήσεις σε κτίρια και υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, με τη συμμετοχή του κλάδου στο σχεδιασμό.
• Καθιέρωση της δυνατότητας των φωτοβολταϊκών συστημάτων και των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (BESS) να υποστηρίζουν απρόσκοπτα την «απομονωμένη λειτουργία», με παροχή κινήτρων προς τις τοπικές ενεργειακές κοινότητες.
• Η χρηματοδότηση της «απομονωμένης λειτουργίας» πρέπει να εντάσσεται στο 1,5% του ΑΕΠ για επενδύσεις στο οποίο στοχεύει το ΝΑΤΟ.

6. Ευαισθητοποίηση του κοινού για την ενεργειακή ασφάλεια:

• Έναρξη εκστρατειών ενημέρωσης και παροχή πρακτικών οδηγιών προς πολίτες, επιχειρήσεις και τοπικές αρχές, ώστε να συμβάλλουν στην ενεργειακή ανθεκτικότητα και την κυβερνοασφάλεια μέσω του εξηλεκτρισμού, της συντήρησης και της ετοιμότητας.
• Συμμετοχή του κλάδου των εργοληπτών ηλεκτρολόγων στον σχεδιασμό.
• Ενσωμάτωση κριτηρίων ανθεκτικότητας στις δημόσιες συμβάσεις.

Τα επόμενα βήματα

Τα επόμενα βήματα της EuropeOn είναι τα εξής:

• Εξειδίκευση των προτάσεων πολιτικής στο επερχόμενο “White Paper”.
• Περαιτέρω συλλογή και διάδοση βέλτιστων πρακτικών από τον κλάδο.
• Συμμετοχή σε διάλογο με το ευρύτερο οικοσύστημα του εξηλεκτρισμού για θέματα ενεργειακής ασφάλειας.
• Εκπόνηση θεματικής έκθεσης που θα εξετάζει μια συγκεκριμένη διάσταση της συμβολής του κλάδου στο μετριασμό των κινδύνων για την ενεργειακή ασφάλεια, με κατευθυντήριες γραμμές και προτάσεις.
• Ανταλλαγή γνώσεων και συνεργασία με μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στην αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης σε ζώνες έκτακτης ανάγκης.